Rožaje – Objava rožajskog imama i predavača u „Školi Kur’ana Rožaje“, Kemal Murić, na društvenoj mreži Facebook, u kojoj se osvrnuo na navike dijaspore prilikom dolaska u zavičaj, izazvala je snažnu i podijeljenu reakciju javnosti, te pokrenula jednu od najburnijih online rasprava u posljednje vrijeme u Sandžaku i sjeveru Crne Gore.
U objavi, koja je ubrzo postala viralna, Murić je, između ostalog, naveo da „niko nije protiv dijaspore“, ali je u šaljivo-kritičnom tonu poručio da bi se pojedine stvari – poput frizure, stomatoloških intervencija ili popravki automobila – mogle obaviti i prije dolaska, aludirajući na veliki pritisak koji tokom ljetnjih mjeseci trpe lokalni majstori, frizeri i zanatlije.
Iako je autor, prema tumačenju dijela javnosti, namjeravao da ukaže na praktični problem i to učini u formi dosjetke, reakcije su pokazale da je poruka doživljena mnogo šire – i emotivnije. U komentarima koji su se nizali satima, a potom i danima, oglasio se veliki broj ljudi iz dijaspore, ali i građana koji žive u Rožajama i drugim sandžačkim gradovima. Većina komentara bila je kritična, uz poruke da je dijaspora „kičma lokalne ekonomije“, da ostavlja značajna sredstva u rodnom kraju, pomaže porodice, finansira gradnju kuća, vjerskih i humanitarnih objekata, te da se ovakvim izjavama stvara osjećaj nepripadanja.
Posebno su emotivne bile poruke onih koji žive i rade u zapadnoevropskim zemljama, a koji su isticali da dolaze iz nostalgije, zbog roditelja, braće i sestara, te da novac koji potroše u zavičaju ostaje upravo lokalnim privrednicima – frizerima, zubarima, automehaničarima, trgovinama i restoranima.
S druge strane, manji dio komentatora stao je u odbranu imama Murića, tvrdeći da je riječ o pogrešno shvaćenoj šali, te da se poruka ne smije tumačiti kao napad na dijasporu, već kao kritika pretjerivanja i neorganizovanosti tokom kratkih ljetnih boravaka.
Ova rasprava još jednom je otvorila staro, ali i dalje osjetljivo pitanje odnosa između dijaspore i lokalne zajednice u Sandžaku. Dijaspora, koja decenijama unazad predstavlja jedan od najvažnijih ekonomskih i socijalnih oslonaca Sandžaka, posebno je osjetljiva na poruke koje mogu zvučati kao omalovažavanje ili neprihvatanje.
S druge strane, dio lokalnog stanovništva ukazuje na realne infrastrukturne i organizacione probleme koji eskaliraju tokom sezone dolazaka – gužve, preopterećene usluge i rast cijena – ali se sve češće postavlja pitanje načina na koji se ti problemi komuniciraju u javnosti.
Za sada se ovim povodom nisu oglasile zvanične vjerske institucije, niti je poznato da li će uslijediti dodatno pojašnjenje ili izvinjenje autora objave. Rasprava se, međutim, nastavila širiti i van društvenih mreža, prelazeći u svakodnevne razgovore, medije i lokalne forume.
Jedno je sigurno – nekoliko rečenica na Facebooku bilo je dovoljno da ogoli duboke emocije, nerazumijevanja, ali i neraskidive veze između zavičaja i njegove dijaspore. Veze koje, kako poručuju mnogi komentatori, zaslužuju više pažnje, poštovanja i opreza u javnom govoru.
Leave a Reply